{"id":10346,"date":"2023-12-23T18:57:14","date_gmt":"2023-12-23T17:57:14","guid":{"rendered":"http:\/\/mzs7krosno.pl\/?p=10346"},"modified":"2023-12-23T18:57:16","modified_gmt":"2023-12-23T17:57:16","slug":"boze-narodzenie","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/mzs7krosno.pl\/index.php\/2023\/12\/23\/boze-narodzenie\/","title":{"rendered":"Bo\u017ce Narodzenie"},"content":{"rendered":"\n

\u201eBoryna si\u0119 prze\u017cegna\u0142 i podzieli\u0142 op\u0142atek pomi\u0119dzy wszystkich, pojedli go ze czci\u0105, kieby ten chleb Pa\u0144ski. – Chrystus si\u0119 w onej godzinie\u00a0narodzi\u0142, to niech ka\u017cde stworzenie krzepi si\u0119 tym chlebem \u015bwi\u0119tym! – powiedzia\u0142 Rocho. A chocia\u017c g\u0142odni byli, bo\u0107 to dzie\u0144 ca\u0142y o suchym chlebie, a pojadali wolno i godnie\u201d. <\/em>
S Reymont, \u201dCh\u0142opi\u201d<\/strong><\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

W tradycji chrze\u015bcija\u0144skiej\u00a0Bo\u017ce Narodzenie<\/strong>, po raz pierwszy pojawi\u0142o si\u0119 w 354 roku. 25 grudnia jako \u201eoficjalny\u201d dzie\u0144\u00a0Bo\u017cego Narodzenia<\/strong>, nie zosta\u0142 wybrany przypadkowo. \u015awi\u0119to to mia\u0142o stanowi\u0107 przeciwwag\u0119, dla obchodzonego w tym samym czasie Dnia Narodzin Niezwyci\u0119\u017conego S\u0142o\u0144ca, po\u015bwi\u0119conemu perskiemu bogu Mitrze. W polskiej tradycji\u00a0Bo\u017ce Narodzenie<\/strong>\u00a0od wiek\u00f3w by\u0142o obchodzone\u00a0 jako Wielkie \u015awi\u0119to. Zwyczaj godnego uczczenia \u015bwi\u0105t\u00a0Bo\u017cego Narodzenia<\/strong>, powi\u0105zany by\u0142 ze s\u0142owia\u0144skim zwyczajem za\u015blubin, kt\u00f3re inaczej okre\u015blano godami. Takie po\u0142\u0105czenie wywodzi\u0142o si\u0119 z tradycji ludowej, w kt\u00f3rej 25 grudnia by\u0142 nie tylko dniem narodzin Boga, ale r\u00f3wnie\u017c za\u015blubin (god\u00f3w) dnia i nocy, ciemno\u015bci i \u015bwiat\u0142a.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n

Z tego te\u017c powodu, Bo\u017ce Narodzenie<\/strong> oraz okres do Trzech Kr\u00f3li nazywano godami<\/em> b\u0105d\u017a godnymi \u015bwi\u0119tami<\/em>. Tak wznios\u0142e \u015bwi\u0119to wymaga\u0142o odpowiedniej oprawy, tote\u017c  pierwszy dzie\u0144 godnych \u015bwi\u0105t, Wigili\u0119<\/strong> sp\u0119dzano w rodzinnym gronie, w atmosferze spokoju, powagi i na wsp\u00f3lnym \u015bpiewaniu kol\u0119d. W tym dniu zakazane by\u0142y wszelkie codzienne obowi\u0105zki, z wyj\u0105tkiem obrz\u0105dku inwentarza. Nie organizowano zabaw ani wesel. Nie wolno by\u0142o np. sprz\u0105ta\u0107, r\u0105ba\u0107 drwa, przynosi\u0107 wody ze studni. Wierzono te\u017c, \u017ce nie nale\u017cy  np. przegl\u0105da\u0107 si\u0119 w lustrze, czesa\u0107 i poprawia\u0107 splecionych rano warkoczy. Niezb\u0119dne prace nale\u017ca\u0142o wykona\u0107 dzie\u0144 wcze\u015bniej przed Wigili\u0105 Bo\u017cego Narodzenia<\/strong>. Niezale\u017cnie od tego jak nasze \u017cycie si\u0119 toczy\u0142o, Wigilia<\/strong> by\u0142a, jest i b\u0119dzie momentem wytchnienia, odpoczynku i nadziei na lepsz\u0105 przysz\u0142o\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Dzie\u0144 ten sp\u0119dzano w domu, bez przyjmowania i sk\u0142adania wizyt, wierzono bowiem, \u017ce nie nale\u017cy domownikom zak\u0142\u00f3ca\u0107 spokoju i pobo\u017cnego nastroju Bo\u017cego Narodzenia<\/strong>. Wszelkie spotkania z krewnymi przek\u0142adano na dzie\u0144 nast\u0119pny.<\/p>\n\n\n\n

Wigilia Bo\u017cego Narodzenia<\/strong> to najbardziej uroczysty dzie\u0144 w roku, z kt\u00f3rym powi\u0105zanych jest wiele obrz\u0119d\u00f3w. Jednym z nich jest uroczysta msza \u015bwi\u0119ta nazywana pasterk\u0105<\/strong> albo p\u00f3\u0142nock\u0105<\/strong>, poniewa\u017c celebruje si\u0119 j\u0105 o p\u00f3\u0142nocy. W trakcie pasterki<\/strong> g\u0142o\u015bno bij\u0105 wszystkie ko\u015bcielne dzwony w Polsce, \u015bpiewane s\u0105 podnios\u0142e pie\u015bni ko\u015bcielne i kol\u0119dy, zw\u0142aszcza \u201eB\u00f3g si\u0119 rodzi<\/em>\u201d, oznajmiaj\u0105ca pocz\u0105tek dnia i \u015bwi\u0119ta Bo\u017cego Narodzenia<\/strong>. Nabo\u017ce\u0144stwo nocne ku chwale Dzieci\u0105tka Jezus do liturgii Ko\u015bcio\u0142a powszechnego zosta\u0142o wprowadzone w VI wieku. Pocz\u0105tkowo pasterka<\/strong> odbywa\u0142a si\u0119 tylko w Jerozolimie i Betlejem \u2013 zwyczaj ten celebrowany jest do dnia dzisiejszego. Pasterk\u0119<\/strong> odprawia si\u0119 w Grocie Narodzenia, nazywanej Grot\u0105 Mleczn\u0105, potem nabo\u017ce\u0144stwo przenosi si\u0119 do podziemi bazyliki Bo\u017cego Narodzenia<\/strong> w Betlejem. W pod\u0142odze bazyliki, tu\u017c przy o\u0142tarzu, mie\u015bci gwiazda srebrna. Gwiazda ta oznacza \u015bwi\u0119te miejsce, w kt\u00f3rym na \u015bwiat mia\u0142 przyj\u015b\u0107 Jezus Chrystus. Jest to miejsce otoczone wielk\u0105 czci\u0105, odwiedzane przez wszystkich pielgrzym\u00f3w z ca\u0142ego \u015bwiata chrze\u015bcija\u0144skiego odwiedzaj\u0105cych Ziemi\u0119 \u015awi\u0119t\u0105 i Betlejem.<\/p>\n\n\n\n

W Polsce pasterk\u0119<\/strong> zacz\u0119to odprawia\u0107 w \u015bredniowieczu. Zawsze na tym nabo\u017ce\u0144stwie pojawia\u0142y si\u0119 t\u0142umy wiernych i zwyczaj ten zachowa\u0142 si\u0119 do czas\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesnych. Tradycja uczestnictwa w wigilijnej pasterce<\/strong> jest \u017cywa i na wsiach, i w du\u017cych miastach, a wszystkie ko\u015bcio\u0142y niezmiennie s\u0105 pe\u0142ne modl\u0105cych si\u0119 ludzi. O ile jednak tradycja samej mszy zdo\u0142a\u0142a si\u0119 zachowa\u0107, to ju\u017c coraz rzadziej odbywaj\u0105 si\u0119 z tej okazji rozmaite obrz\u0119dy. Dawniej przed pasterk\u0105<\/strong> odbywa\u0142y si\u0119 wy\u015bcigi bryczek i furmanek w drodze do ko\u015bcio\u0142a. Wierzono bowiem, \u017ce ten gospodarz, kt\u00f3ry pojawi si\u0119 w ko\u015bciele jako pierwszy, b\u0119dzie m\u00f3g\u0142 si\u0119 cieszy\u0107 najlepszymi zbiorami. Podobny wy\u015bcig, r\u00f3wnie\u017c w intencji udanych zbior\u00f3w, organizowano w drodze powrotnej, ju\u017c po zako\u0144czeniu nabo\u017ce\u0144stwa. M\u0142odzi ludzie podczas pasterki<\/strong> pozwalali sobie na liczne psoty. Na przyk\u0142ad krakowscy \u017cacy przed pasterk\u0105<\/strong> wlewali atrament do kropielnic, zszywali w tajemnicy brzegi sp\u00f3dnic modl\u0105cych si\u0119 w ko\u015bciele kobiet, przez co wstaj\u0105c z kl\u0119czek przewraca\u0142y si\u0119 one na pod\u0142og\u0119 ci\u0105gn\u0105c za sob\u0105 s\u0105siadki z \u0142awy. Zwyczaje te by\u0142y zapowiedzi\u0105 zbli\u017caj\u0105cego si\u0119 karnawa\u0142u.<\/p>\n\n\n\n

Dzie\u0144 \u015awi\u0119tego Szczepana<\/strong>, jest drugim \u015bwi\u0105tecznym dniem okresu bo\u017conarodzeniowego. Pomimo i\u017c dzie\u0144 ten po\u015bwi\u0119cony jest pierwszemu m\u0119czennikowi, wszelka powaga z dnia poprzedniego zostaje zast\u0105piona weso\u0142o\u015bci\u0105 i zabaw\u0105. Pierwsz\u0105 okazj\u0105 do p\u0142atania figli s\u0105 msze \u015bwi\u0119te, podczas kt\u00f3rych posypuje si\u0119 ksi\u0119dza i ko\u015bcielnego, a w niekt\u00f3rych regionach Polski r\u00f3wnie\u017c wiernych, owsem. Zwyczaj ten ma nawi\u0105zywa\u0107 do m\u0119cze\u0144skiej \u015bmierci \u015awi\u0119tego Szczepana<\/strong>, kt\u00f3ry zosta\u0142 ukamienowany. Po wyj\u015bciu z ko\u015bcio\u0142a kawalerowie rzucali owsem w \u0142adne dziewcz\u0119ta, na dziedzi\u0144cu ko\u015bcielnym z piskiem i \u015bmiechem obrzuca\u0142y si\u0119 nim dzieci.<\/p>\n\n\n\n

W po\u0142udniowej Polsce, szczeg\u00f3lnie na Pog\u00f3rzu Rzeszowskim, ziemi s\u0105deckiej i Podhalu, osoby odwiedzaj\u0105ce innych gospodarzy z \u017cyczeniami okre\u015blano mianem pod\u0142a\u017anik\u00f3w<\/em>. Sk\u0142adanie \u017cycze\u0144 natomiast nazywano chodzeniem na pod\u0142a\u017a.<\/p>\n\n\n\n

Jednym ze zwyczaj\u00f3w w dniu \u015bwi\u0119tego Szczepana<\/strong> by\u0142y tzw. chodzenie w konkury. Odwiedzenie domostwa, gdzie mieszka\u0142a panna gotowa do zam\u0105\u017cp\u00f3j\u015bcia, przez pod\u0142a\u017anika-kawalera, by\u0142o traktowane jako powa\u017cne zamiary, szczeg\u00f3lnie kiedy m\u0142odzieniec usiad\u0142 pod pod\u0142a\u017aniczk\u0105(tym mianem okre\u015blano r\u00f3wnie\u017c ozdoby domowe), b\u0105d\u017a choink\u0105 w latach p\u00f3\u017aniejszych. Kawaler – pod\u0142a\u017anik<\/em> stara\u0142 si\u0119 wi\u0119c podczas takiej wizyty wypa\u015b\u0107 jak najlepiej, aby spodoba\u0107 si\u0119 dziewczynie i pozyska\u0107 przychylno\u015b\u0107 jej rodzic\u00f3w. Dziewczyna natomiast mia\u0142a okazj\u0119, aby popisa\u0107 si\u0119 przed nim swoj\u0105 gospodarno\u015bci\u0105, schludno\u015bci\u0105, umiej\u0119tno\u015bci\u0105 dbania o dom, zr\u0119czno\u015bci\u0105 i bieg\u0142o\u015bci\u0105 w wykonywaniu \u015bwi\u0105tecznych dekoracji oraz go\u015bcinno\u015bci\u0105, a wi\u0119c zaprezentowa\u0107 si\u0119 jako przysz\u0142a dobra i staranna gospodyni.<\/p>\n\n\n\n

 I cho\u0107 wiele z tych tradycji ju\u017c nie istnieje, warto je przywo\u0142a\u0107 by pomy\u015ble\u0107 jak wiele si\u0119 zmieni\u0142o, w tym my, nasz \u015bwiat, ale jak \u015bpiewa Chris Rea: <\/em>Jad\u0119 do domu na \u015awi\u0119ta<\/em><\/strong>\/ jak co roku i wci\u0105\u017c\/.<\/p>\n\n\n\n

El\u017cbieta Misiak-Gancarz<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u201eBoryna si\u0119 prze\u017cegna\u0142 i podzieli\u0142 op\u0142atek pomi\u0119dzy wszystkich, pojedli go ze czci\u0105, kieby ten chleb Pa\u0144ski. – Chrystus si\u0119 w onej godzinie\u00a0narodzi\u0142, to niech ka\u017cde stworzenie krzepi si\u0119 tym chlebem \u015bwi\u0119tym! – powiedzia\u0142 Rocho. A chocia\u017c g\u0142odni byli, bo\u0107 to dzie\u0144 ca\u0142y o suchym chlebie, a pojadali wolno i godnie\u201d. S Reymont, \u201dCh\u0142opi\u201d W tradycji … Continue reading Bo\u017ce Narodzenie<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-10346","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-bez-kategorii"],"aioseo_notices":[],"jetpack_featured_media_url":"","_links":{"self":[{"href":"http:\/\/mzs7krosno.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10346","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/mzs7krosno.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/mzs7krosno.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/mzs7krosno.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/mzs7krosno.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10346"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/mzs7krosno.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10346\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10347,"href":"http:\/\/mzs7krosno.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10346\/revisions\/10347"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/mzs7krosno.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10346"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/mzs7krosno.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10346"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/mzs7krosno.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10346"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}